Podstawowa przyczyna powstawania konfliktów są niezaspokojone potrzeby. Gdy pojawia się niebezpieczeństwo pojawienia się konfliktu, nasz organizm, naturalne mechanizmy obronne psychologiczne reagują obroną lub atakiem.
Mechanizmy te, w większości wrodzone, pozwalają przetrwać, zachować w miarę stabilną strukturę relacji społecznych, poczucie wartości, szacunku do samego siebie. Reagujemy zazwyczaj automatycznie zarówno w sytuacji zagrożenia życia jak i w przypadku samooceny. Aby łatwiej te reakcje kontrolować powinniśmy poznać prawa nimi rządzone oraz umiejętności przewidywania efektów stosowania danych technik rozwiązywania konfliktów.
Do podstawowych strategii zaliczamy:
- ignorowanie- pomijanie problemu milczeniem w przekonaniu, że brak decyzji wywoła mniejszy konflikt, niż odrzucenie żądań. Najczęściej słucha stosuje te metodę tylko jedna strona konfliktu, czyli ta, która nie słucha argumentów strony przeciwnej, nie przyjmuje ich do wiadomości i nie chce ich zrozumieć. Takie zachowanie rodzi w drugiej stronie uczucie lekceważenia. W takiej sytuacji ludzie nawet o bardzo dużych chęciach rozwiązania problemu mogą się zniechęcić. Wtedy konflikt pogłębia się i jego rozwiązanie jest coraz mniejsze.
- odwlekanie- polega na odraczaniu działania, oczekiwanie na zmiany, które mogą nastąpić, na zrządzenia losu itd. Konflikt kierowany w ten sposób ma szanse na pogłębienie. Wraz z upływem czasu osoby zaangażowane nabierają coraz głębszego przekonania o własnych racjach, formalizują swoje poglądy. Przedmiot konfliktu bywa bardzo często zapominany na rzecz działań symbolicznych, mających na celu obronę własnej godności, honoru.
- pokojowe współistnienie – obie strony udają ze nie ma konfliktu, podkreślają wspólnotę, ignorują przyczyny sporów. Współpraca miedzy stronami jest dobra ale wynika to bardziej z obowiązku pracy a nie zaangażowania we wspólny cel. Poczucie fałszu towarzyszy obu stronom, rodzi podejrzenie o nieczyste intencje. Nie ma wtedy otwartej komunikacji, co może wpływać na łatwe odradzanie sie konfliktów na tak zwanych polach zastępczych. Sposób ten sprawdza się tylko „chwilowo’. Nie prowadzi on do rozwiązań długoterminowych.
- deprecjonowanie – jest to umowne pozbawienie drugiej strony wartości, zdehumanizowanie go, etykietowanie. Chodzi tutaj o zwroty w stronę przeciwnika w stylu osioł, matoł, czarnuch. Deprecjonowanie jest zazwyczaj pierwszym etapem sporu.
- reorientacja – obarczenie odpowiedzialnością przyczyny konfliktu jednostki lub grupy która jest słabsza. Jest to tak zwany kozioł ofiarny. Znalezienie kogoś takiego w grupie odwraca uwagę od istoty problemu.
- separacja- polega na usunięciu strony konfliktu z dotychczasowej przestrzeni życiowej. Stosowana jest w społecznych jak i osobistych relacjach z innymi. To rozwiązanie jest oczywiście utratą pewnych wartości jakie miały skonfliktowane strony w danym związku
- kompromis- jest to nieskuteczna strategia ale bardzo popularna. Strony tutaj myślą, ze każda strona po zaspokojeniu częściowo swoich potrzeb w danym sporze będą zadowolone. Połowiczne spełnienie zadań, zaspokojenia potrzeb są ukrytym pretekstem do nasilenia konfliktu, który nie wybucha od czasu do czasu, ale rozwija się w sprzyjających warunkach
- eskalacja – jest to zachowanie, które prowadzi do uruchomienia frustracji i przyczynienia się do dalszego jej wzrostu. Celem zachowania jest doprowadzenie do wzrostu napięcia aby przez wysoki jego poziom doprowadzić do zakończenia konfliktu.
- walka – jedna ze stron spostrzega drugą stronę jako przeciwnika, którego zwyciężyć lub zniszczyć. Obie strony tutaj są nieprzejednane. Niestety nawet zakończenie konfliktu nie przynosi ulgi, gdyż jak to po każdej walce są ofiary a co za tym idzie żal i bolesne wspomnienia.
PODEJŚCIE TEORETYCZNE DO KONFLIKTU
Konflikty i stresy występują tam, gdzie skomplikowane całości takie jak jednostki i małe grupy są złączone w organizacjach formalnych. Podłoże konfliktu może być różne i nie daje się rady go tak łatwo rozwiązać.
Najważniejsze i najczęstsze źródła konfliktu to ludzkie potrzeby. Między innymi jest to poczucie bezpieczeństwa socjalnego, przynależności do grupy. Potrzeby te mogą przekładać się na aspiracje. Człowiek stawia sobie cel, który chce osiągnąć a jednocześnie ustala minimum, poniżej którego nie chce zejść. Konflikt interesów pojawia się wtedy, gdy osiągnięcie naszych celów jest niemożliwe ze względu na aspiracje innych. Można powiedzieć, że konflikt w takim przypadku jest to rozbieżność interesów lub przekonanie stron, że aktualne dążenia nie mogą być zrealizowane jednocześnie.
Bardzo często konflikty wynikają z przyczyn obiektywnych. Pojedynczy pracownicy bardzo często nie mogą temu zaradzić. W każdej firmie będzie dochodzić do konfliktu pomiędzy kierownictwem a załogą, akcjonariuszami a zarządem, czy też kłótni pomiędzy różnymi działami.
Dopiero niedawno zaczęto...
Źródła konfliktów
Omawiając temat konfliktu nie można pominąć pytania o przyczynę konfliktów.
Według Chelpty i Witkowskiego podstawowe źródła konfliktów to:
- komunikacja – a dokładnie brak komunikacji, bledy w komunikacji. Ludzie w trakcie konfliktu zapominają ze aby się porozumieć potrzebna jest komunikacja. Typowym Bledem komunikacji jest generalizowanie, czy też osadzanie, krytykowanie. Takie zachowanie powoduje konflikty.
- kultura – różnice kulturowe i związane w związku z tym bledy w komunikacji. kulturowe podłoże konfliktów jest bardzo często elementem wielu sporów, które są na pozór niewidoczne decydują o jego przebiegu ale tez i o wyniku. Rządy krajów gdzie jest wielo kulturowość próbują przeciwdziałać im na drodze prawnej. Należy również pamiętać o tym, ze wśród przedsiębiorstw również występuje konflikt na tle kulturowym.
- odgrywanie ról- wchodzenie w role i wypełnianie jej – role które odgrywamy w życiu są źródłem ciągłym konfliktów. Analiza ról zajmuje się analiza transakcyjna, która wyróżnia trzy podstawowe role – dziecka, rodzica...
FAZY KONFLIKTU
Wiadomo, ze każdy spor jest inny i ma własny indywidualny przebieg. Gdy się jednak przyjrzymy można wyróżnić następujące fazy konfliktu –
- faza pierwsza gdy mówimy ze „jest cos nie tak”. Można zauważyć pierwsze objawy konfliktu.
- faza druga – to etap wzajemnej wrogości gdzie mamy do czynienia z narastającymi wyrzutami.
- faza trzecia – to rozładowanie napiec –awantura
- czwarta – konflikt wycisza się a strony SA w stanie oddzielić emocje od faktów.
- faza czwarta porozumienie umożliwia to dalsze współdziałanie i funkcjonowanie.
Inaczej jest gdy mówimy o przebiegu konfliktu w ujęciu międzygrupowym, możemy wyróżnić fazy:
- przed konfliktowa- antycypacja konfliktu przez członków organizacji, po obu stronach. Wówczas podejmowane są pierwsze kroki przygotowawcze, których celem jest zwiększenie zdolności grupy do poradzenia sobie z nimi.
- wzbudzanie konfliktu – w tej fazie pojawia się wzrost antagonistycznej aktywności wobec członków organizacji wobec przeciwnej strony. Towarzyszą jej zasadnicze zmiany w hierarchii...
ZACHOWANIE SIĘ W OBLICZU KONFLIKTU
W trakcie konfliktu można wyróżnić piec stylów reakcji na konflikt. Są to:
- rywalizacja – jest to forma patrzenia na konflikt jak na grę do wygrania. Wygranie konfliktu oznacza sukces, natomiast przegrana – porażkę , utratę prestiżu., Człowiek który tak patrzy na konflikt dzieli ludzi na zwycięzców i pokonanych. Aby wygrać, używa zazwyczaj środków nie zawsze uczciwych. Reagowanie z pozycji siły ma swoje zalety, w sytuacjach krytycznych, gdy nie ma czasu na dyskusje i rozważania
- unikanie - to styl charakterystyczny dla ludzi dla których samo napięcie związane z konfliktem jest na tyle silne, ze wola się wycofać z konfliktu niż go rozwiązać. Zachowanie takie jest charakterystyczne dla ludzi, którzy prawdopodobnie przeżyli wcześniej na tyle silnie jakiś konflikt, ze teraz podświadomie go unikają, wycofują się już z każdego następnego konfliktu. Może tez być wynikiem przekonania, ze sam w sobie konflikt jest złem, zbędny i poniżający. Unikanie...