Ogólna koncepcja teoretyczna dotycząca zawodu wywodzi się z psychologii ogólnej. Zachowanie człowieka jest regulowane przez trzy podstawowe elementy:
1. Procesy na wejście – polegają one na odbiorze informacji
2. Procesy centralne – czyli umysłowe, polegające one na rozpoznaniu informacji, procesy związane z myśleniem, pominięciem, analizą, porównywaniem danych w wyniku których podejmowana jest decyzja
3. Procesy na wyjście – czyli reakcja na daną informację – wykonanie czynności
Mogą jednak nastąpić pewne przeszkody w poprawnym zachowaniu człowieka w pracy:
- warunki pracy: szum; za dużo percypowanych sygnałów
- poziom wiedzy – pracownik może bezbłędnie odczytywać informację, lecz niestety w wyniku braku wiedzy nie potrafi wykonać czynności
- brak doświadczenia – pracownik może nie wykonywać wystarczająco szybko swoich obowiązków, co może mieć wpływ na pracę całego zespołu
- komplikacje w komunikacji niezależne od warunków pracy, ale z przyczyn najczęściej medycznych (wada wzroku, słuchu)
Opis który został przedstawiony powyżej jest uniwersalnym modelem funkcjonowania człowieka w pracy i może być wykorzystywany w przypadku każdej pracy.
Zawodoznastwo zazwyczaj ujmowane jest jako wiedza która pomaga ocenić każdemu z nas swoją karierę zawodową. Wśród literatury, która najlepiej opisuje Zawodoznastwo jest książka A. Bańki „ Doradztwo zawodowe, pośrednictwo pracy; strategie pomocy bezrobotnym – metody psychologiczne” ‘99
GROMADZENIE WIEDZY O ZAWODACH
Podstawę gromadzenia wiedzy o zawodach stanowi badanie pracy. Są dwa podstawowe obszary, których dotyczą badania i analiza pracy:
1. Badanie warunków środowiska pracy – uwzględniane są tutaj takie paramerty jak: oświetlenie, hałas, wibracje, mikroklimat. Ważne jest przestrzeganie warunków pracy określane w przepisach Bezpieczeństwa i Higieny Pracy. Brak odpowiednich parametrów wiązać się mogą z wieloma chorobami zawodowymi u pracowników, a także z nieodpowiednio wykonaną pracą.
2. Analiza czynności jakie musi wykonywać pracownik w konkretnym środowisku pracy. Uwzględnia się tutaj dwa istotne problemy:
- optymalizację warunków pracy w takim stopniu by były dostosowane dla naszego organizmu, aby nie wywoływały uszkodzeń zdrowia.
- czy fizyczne warunki środowiska pracy nie przeszkadzają w obsłudze urządzeń w pracy.
Ważne jest by badania pracy uwzględniały organizację warunków pracy. Należy rozpatrzyć ją z dwóch punktów widzenia:
1. Racjonalizacji procesu pracy z punktu widzenia osiągania jak największej wydajności pracy przy jak najmniejszych kosztach. Za taką opowiadał się Taylor. Rozpoczął on podział...
ZAWÓD I PRACA ZAWODOWA
Zawód są to czynności które wymagają odpowiedniej wiedzy zawodowej, doświadczenia(kwalifikacji) oraz predyspozycji pracownika.
Można wyróżnić cztery różne ujęcia zawodu
1. Psychologiczne – określa je Tadeusz Nowicki. Definiuje on zawód jako opanowanie konkretnych czynności, konkretnych umiejętności niezbędnych do prawidłowego wykonywania i utrzymywania społecznej pracy. W tej definicji nie bierze się pod uwagę prestiżu zawodowego
2. Społeczne – mówiące o zawodzie jako podziale pracy wynikającego ze społecznego podziału pracy. Podział taki wymusza zaangażowanie psychologiczne i fizyczne. Wg tej definicji każdy zawód określa pozycję zawodową, standard życia i określone zachowanie oraz wygląd zewnętrzny.
3. Socjologiczne – Janusz Szczepański mówi o zawodzie jako o spójnym systemie czynności, stanowiącym źródło utrzymania, określającym pozycję społeczną. Także w swojej definicji mówi o zawodzie jako notorycznie wykonywanych czynnościach bez względu na kwalifikacje, jak również przez zawód określa grupę ludzi wykonujących tę samą pracę
4. Pedagogiczne –definicja Wiatrowskiego – włączająca również ujęcie ekonomiczne i socjologiczne mówiąca o ty, że zawód...
KLASYFIKACJA ZAWODÓW
Klasyfikacja zawodów mówi o usystematyzowanym podziale zawodów i specjalności jakie można znaleźć w gospodarce na świecie. Wymaga ona szczegółowych badań, ponieważ muszą być opisane pod względem warunków pracy i wymagań jakie ta praca stawia przed przyszłymi pracownikami.
Zawód lub specjalność zawodowa – zgodnie z określeniem Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz polskiego Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej to czynności wymagające przygotowania trwające przynajmniej trzy miesiące.
Przygotowanie zawodowe jest nabywane poprzez dwie różne drogi. Jedna jest to tylko nauka w szkole(np. prawnik. , druga szkolenie zawodowe(kierowca).
Obecnie nie jest niczym dziwnym zmienianie zawodów w trakcie swojej kariery. Dlatego ważna jest klasyfikacja zawodów, ponieważ ona określa formalne i rzeczywiste wymagania związane z daną pracą.
W Polsce określony jest przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych taryfikator specjalności zawodowej. Według danych z 1982 roku, obejmował on 2600 zawodów i specjalności zawodowych. Wyodrębniono wtedy 800 zawodów nierobotniczych, czyli umysłowych – nie związanych z produkcją i...
KWALIFIKACJE ZAWODOWE
Kwalifikacje zawodowe są to celowo utworzone cechy psychofizyczne człowieka, dzięki którym będzie dobrze wykonywał swój zawód.
Zawodoznastwo wyróżnia dwie podstawowe kategorie cech:
1. Uzdolnienia – czyli cechy wrodzone, uwarunkowane genetycznie w danej dziedzinie- np. zdolności humanistyczne albo ścisłe. Z punktu widzenia pracy zawodowej zazwyczaj zwraca się uwage na spostrzegawczość, koncentrację czy tez dobrą pamięć.
2. Cechy nabyte – są to wszystkie cechy których nauczyliśmy się w trakcie życia, nauki czy też praktyki zawodowej
Należy zwrócić jednak uwagę na fakt, że najłatwiej i najlepiej uczy się nam tego co sprawia przyjemność, czyli związane z cechami wrodzonymi. Tak więc cechy nabyte ściśle wiążą się z cechami wrodzonymi.
Możemy wyróżnić następujący podział kwalifikacji:
- Kwalifikacje formalne – związane z uzdolnieniami
- Kwalifikacje rzeczywiste - wyuczone, nabyte
Cechy te mają warunkować skuteczne działania w zawodzie
Składniki kwalifikacji zawodowych:
Grupa I – są o kwalifikacje fizyczne i zdrowotne (dotyczą szczegółowych pomiarów antropometrycznych, zdrowia, stanu...